Perikardit Nedir?
Perikardit, kalbi çevreleyen zarın iltihaplanmasıdır.
Kalbin etrafında perikard adı verilen ince bir zar bulunur. Bu zar kalbi sarar ve kalbin göğüs içinde rahat hareket etmesine yardımcı olur. Perikard iltihaplandığında göğüs ağrısı, ateş, halsizlik ve bazen kalp zarında sıvı birikmesi görülebilir.
Perikardit çoğu zaman göğüs ağrısı nedeniyle fark edilir. Bu ağrı bazen kalp kriziyle karışacak kadar belirgin olabilir. Bu nedenle yeni başlayan göğüs ağrısında hastanın kendi kendine karar vermesi doğru değildir.
Perikardit Neden Olur?
Perikarditin en sık nedenlerinden biri viral enfeksiyonlardır. Hasta birkaç gün önce grip benzeri bir hastalık geçirmiş olabilir. Ardından göğüste batıcı ağrı, halsizlik veya hafif ateş başlayabilir.
Bazen kesin neden bulunamaz. Romatizmal hastalıklar, böbrek yetmezliği, kalp ameliyatları, kalp krizi sonrası dönem, kanserler, travma ve bazı ilaçlar da perikardite yol açabilir. Burada önemli olan, iltihabın kalp zarında sınırlı mı kaldığını yoksa kalp kasını da etkileyip etkilemediğini anlamaktır.
Perikardit Belirtileri Nelerdir?
Perikarditte en sık belirti göğüs ağrısıdır. Buna hafif ateş, halsizlik, kas ağrısı, çarpıntı hissi veya nefes alırken rahatsızlık eşlik edebilir.
Bazı hastalarda ağrı çok belirgindir ve kişi derin nefes almaktan kaçınır. Bazılarında ise daha hafif bir göğüs rahatsızlığı vardır. Perikardit kalp zarında sıvı birikimiyle birlikteyse nefes darlığı veya göğüste dolgunluk hissi de görülebilir.
Göğüs Ağrısı Nasıl Hissedilir?
Perikardit ağrısı çoğu zaman keskin, batıcı veya yanıcı tarzda olur. Genellikle göğsün ortasında ya da sol tarafında hissedilir. Derin nefes almak, öksürmek veya sırtüstü yatmak ağrıyı artırabilir.
Hastalar bazen öne doğru eğilince rahatladığını söyler. Bu tarif perikardit için oldukça tipiktir. Ancak her hastada bu kadar net olmayabilir. Bu yüzden göğüs ağrısının şekli kadar EKG, kan testleri ve ekokardiyografi de önemlidir.
Perikardit Kalp Kriziyle Karışır mı?
Evet, perikardit kalp kriziyle karışabilir. Her iki durumda da göğüs ağrısı olabilir. EKG ve kan testlerinde benzerliği düşündüren bulgular görülebilir.
Bu nedenle yeni başlayan göğüs ağrısında “bu perikardittir” ya da “midedendir” diye beklemek doğru değildir. Önce kalp krizi gibi acil durumlar dışlanmalıdır. Sonrasında ağrının tipi, EKG, troponin, iltihap testleri ve ekokardiyografi birlikte değerlendirilir.
Perikardit ile Miyokardit Aynı Şey midir?
Hayır. Perikardit kalp zarının iltihabıdır. Miyokardit ise kalp kasının iltihaplanmasıdır.
Bazı hastalarda ikisi birlikte görülebilir. Bu durumda miyoperikardit ifadesi kullanılabilir. Kalp kası etkilenmişse troponin yüksekliği, ritim bozuklukları veya kalp pompalama gücünde değişiklik görülebilir. Bu ayrım takip ve spor kısıtlaması açısından önemlidir.
Perikarditte Kalp Zarında Sıvı Birikir mi?
Evet, perikarditte kalp zarında sıvı birikebilir. Bu sıvıya perikardiyal efüzyon denir. Küçük miktarda sıvı çoğu zaman yalnızca takip edilir.
Sıvı fazla olursa veya hızlı birikirse kalbin dolmasını zorlaştırabilir. Bu durumda nefes darlığı, tansiyon düşüklüğü, belirgin halsizlik ve bayılma hissi gelişebilir. Kalbe baskı yapan sıvı, daha yakın izlem veya boşaltma işlemi gerektirebilir.
Perikardit Tehlikeli midir?
Perikardit çoğu hastada uygun tedavi ve istirahatle düzelir. Ancak bazı durumlar daha dikkatli takip gerektirir. Yüksek ateş, büyük sıvı birikimi, bağışıklık sistemi hastalığı, kanser öyküsü veya kalp kası tutulumu varsa değerlendirme daha ayrıntılı yapılır.
Riskin doğru belirlenmesi hastaya güvenli bir takip planı sağlar. Hafif seyreden hastalar ayaktan izlenebilirken, daha belirgin bulguları olan hastalarda hastane takibi gerekebilir.
Perikardit Tanısı Nasıl Konur?
Perikardit tanısı, hastanın ağrı tarifine, muayene bulgularına ve test sonuçlarına göre konur. Bazı hastalarda kalp zarından sürtünme sesi duyulabilir. Bu ses her zaman yakalanmayabilir. Tanıda tek bir bulguya değil, klinik tabloya ve testlerin birlikte verdiği bilgiye bakılır.
EKG
EKG perikardite özgü bazı değişiklikler gösterebilir. Ancak EKG bazen normal olabilir veya başka hastalıklarla karışabilecek bulgular verebilir. Bu nedenle EKG sonucu tek başına değerlendirilmez.
Kan Testleri
Kan testlerinde CRP gibi iltihap göstergeleri yükselebilir. Troponin yüksekliği varsa kalp kasının da etkilenip etkilenmediği araştırılır.
Ekokardiyografi
Ekokardiyografi, kalp zarında sıvı olup olmadığını ve kalbin sıvıdan etkilenip etkilenmediğini gösterir.
Kalp MR’ı
Her perikardit hastasında kalp MR’ı gerekmez. Tanı net değilse, şikâyetler uzuyorsa veya kalp kası tutulumu düşünülüyorsa istenebilir.
Kalp MR’ı, kalp zarı ve kalp kasındaki iltihabı daha ayrıntılı gösterebilir. Özellikle tekrarlayan ya da açıklaması zor göğüs ağrılarında tedavi planına yardımcı olabilir.
Perikardit Nasıl Tedavi Edilir?
Perikardit tedavisinde amaç iltihabı azaltmak ve ağrıyı kontrol altına almaktır. Sık kullanılan tedaviler arasında iltihap giderici ilaçlar ve kolşisin bulunur. Bu ilaçlar hastanın durumuna göre belirli bir süre kullanılır.
Tedavinin süresi ve dozu kişiye göre ayarlanır. Böbrek hastalığı, mide kanaması riski, kan sulandırıcı kullanımı veya başka ilaçlar varsa seçim değişebilir. Bu nedenle perikardit ilaçları doktor önerisiyle kullanılmalıdır.
Perikardit sırasında kalp zarı iltihaplıdır. Bu dönemde ağır egzersiz, çarpıntıyı ve göğüs ağrısını artırabilir. Ayrıca iyileşme sürecini uzatabilir. Bu yüzden belirtiler düzelene ve iltihap testleri normale dönene kadar ağır fiziksel aktiviteden kaçınılır. Sporcular ve yoğun egzersiz yapan kişilerde dönüş planı daha dikkatli yapılır. Amaç hastayı gereksiz kısıtlamak değil, kalbin güvenli şekilde toparlanmasını sağlamaktır.
Perikardit Tekrarlar mı?
Perikardit bazı hastalarda tekrarlayabilir. Göğüs ağrısı düzeldikten haftalar veya aylar sonra yeniden başlayabilir. Tekrarlayan perikarditte ağrı genellikle hastanın daha önce yaşadığı ağrıya benzer olur.
Tedaviyi erken bırakmak, yeterli istirahat etmemek veya altta yatan iltihabi hastalıklar tekrarlama riskini artırabilir. Kolşisin tedavisi bazı hastalarda tekrar riskini azaltmak için kullanılır.
Perikarditte Ne Zaman Acil Değerlendirme Gerekir?
Şiddetli göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, bayılma hissi veya tansiyon düşüklüğü varsa acil değerlendirme gerekir. Bu bulgular kalp krizi, ciddi ritim sorunu veya kalp zarında baskı yapan sıvı açısından önemlidir.
Yüksek ateş, hızlı kötüleşme, kanser öyküsü veya bağışıklık sistemi baskılanması varsa da gecikilmemelidir. Perikarditin çoğu iyi seyirli olsa da bazı hastalarda yakın takip güvenlik açısından önemlidir.
Perikardit Olanlar Nelere Dikkat Etmelidir?
İlaçlar önerilen süre boyunca düzenli kullanılmalıdır. Ağrı azalınca tedaviyi erken kesmek bazı hastalarda şikâyetlerin geri dönmesine neden olabilir.
Ağır egzersiz, yoğun spor ve bedeni zorlayan aktiviteler için doktor kontrolü beklenmelidir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı veya ateş yeniden başlarsa hekime bilgi verilmelidir.
Referans:
