Kardiyomiyopati Nedir?
Kardiyomiyopati, kalp kasının yapısını veya çalışma biçimini etkileyen hastalıkların genel adıdır. Kalp kası kalınlaşabilir, genişleyebilir, sertleşebilir veya kasılma gücünü kaybedebilir. Bu değişiklikler kalbin vücuda yeterli kan pompalamasını zorlaştırabilir.
Bazı kardiyomiyopati türleri genetik özelliklerden kaynaklanırken bazıları kalp kasını etkileyen başka hastalıklar, enfeksiyonlar, ilaçlar veya uzun süreli alkol kullanımı sonucunda gelişebilir. Hastalık her yaşta görülebilir ve aynı ailede birden fazla kişiyi etkileyebilir.
Kardiyomiyopati her hastada aynı şekilde ilerlemez. Bazı kişilerde uzun süre belirti görülmezken bazı hastalarda kalp yetmezliği, ritim bozukluğu veya kalp içinde pıhtı oluşması gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
Kardiyomiyopati Kalbi Nasıl Etkiler?
Kardiyomiyopati, kalp kasının kanı pompalama veya kalbin gevşeyerek kanla dolma yeteneğini bozabilir. Kalp bu durumu karşılamak için daha hızlı veya daha güçlü çalışabilir. Zaman içinde kalp boşluklarında genişleme, kalp kasında kalınlaşma ya da kalbin pompalama gücünde azalma gelişebilir.
Kalp kasındaki değişiklikler kalbin elektriksel sistemini de etkileyebilir. Bu nedenle bazı hastalarda çarpıntı, düzensiz kalp atımı, baş dönmesi veya bayılma görülebilir.
Kardiyomiyopati ile kalp yetmezliği aynı hastalık değildir. Kardiyomiyopati kalp kasındaki sorunu ifade eder. Kalp yetmezliği ise kalbin vücudun ihtiyacı olan kanı yeterince pompalayamaması sonucunda gelişen klinik tablodur. Kardiyomiyopati, kalp yetmezliğinin nedenlerinden biri olabilir.
Kardiyomiyopati Çeşitleri Nelerdir?
Kardiyomiyopati çeşitleri, kalp kasında meydana gelen değişikliğe göre sınıflandırılır. Başlıca türler şunlardır:
Aritmojenik kardiyomiyopati
Restriktif kardiyomiyopati
Kalp kasında genişleme olmadan gelişen diğer kardiyomiyopatiler
Hipertrofik kardiyomiyopatide kalp kası normalden fazla kalınlaşır. Bazı hastalarda bu kalınlaşma kalpten kan çıkışını zorlaştırabilir.
Dilate kardiyomiyopatide kalp boşlukları genişler ve kalp kasının pompalama gücü azalabilir. Bu durum nefes darlığı, çabuk yorulma ve vücutta sıvı birikmesine neden olabilir.
Aritmojenik kardiyomiyopatide kalp kasının bazı bölgelerinde yapısal değişiklikler gelişir ve ritim bozuklukları ön plana çıkabilir. Restriktif kardiyomiyopatide ise kalp kası yeterince gevşeyemez ve kalbin kanla dolması zorlaşır.
Kardiyomiyopati türünün doğru belirlenmesi, uygulanacak tedavi ve aile bireylerinin değerlendirilmesi açısından önemlidir.
Kardiyomiyopati Neden Olur?
Kardiyomiyopati genetik veya sonradan gelişen birçok farklı nedene bağlı olabilir. Bazı hastalarda ayrıntılı incelemelere rağmen kesin neden belirlenemeyebilir.
Başlıca nedenler şunlardır:
Kalp kasını etkileyen genetik değişiklikler
Kalp kası iltihabı ve bazı viral enfeksiyonlar
Uzun süreli ve yoğun alkol kullanımı
Bazı kanser ilaçları ve göğüs bölgesine uygulanan radyoterapi
Gebelik sırasında veya doğum sonrasında gelişen kalp kası hastalığı
Demir veya bazı proteinlerin kalp kasında birikmesi
Bağ dokusu ve bağışıklık sistemi hastalıkları
Bazı kas ve sinir sistemi hastalıkları
Uzun süre devam eden hızlı ritim bozuklukları
Bazı ilaçlar ve toksik maddeler
Kardiyomiyopati tanısı konulduğunda yalnızca kalbin görünümüne bakılmaz. Hastanın yaşı, aile öyküsü, kullandığı ilaçlar, geçirdiği enfeksiyonlar ve eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilir.
Kardiyomiyopati Belirtileri Nelerdir?
Kardiyomiyopati belirtileri hastalığın türüne ve kalbin ne kadar etkilendiğine göre değişir. Erken dönemde hiçbir şikayet bulunmayabilir.
Görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:
Efor sırasında nefes darlığı
Çabuk yorulma
Günlük hareket kapasitesinde azalma
Göğüs ağrısı veya baskı hissi
Çarpıntı
Kalbin düzensiz veya hızlı atması
Baş dönmesi
Bayılma
Ayak ve bacaklarda şişlik
Gece nefes darlığıyla uyanma
Düz yatarken nefes almakta zorlanma
Karında şişlik veya iştahsızlık
Özellikle efor sırasında bayılma, ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü veya uzun süren hızlı çarpıntı bulunması daha ayrıntılı değerlendirme gerektirir. Kardiyomiyopati belirtileri kalp kapağı, koroner damar ve ritim hastalıklarında da görülebileceği için tanı yalnızca şikayetlere göre konulmaz.
Kardiyomiyopati Tanısı Nasıl Konulur?
Kardiyomiyopati tanısı hastanın şikayetleri, muayene bulguları, aile öyküsü ve kalp testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur. Tanıda en sık kullanılan görüntüleme yöntemi ekokardiyografidir.
EKO ile kalp kasının kalınlığı, kalp boşluklarının büyüklüğü, kalbin kasılma gücü ve kapakların durumu değerlendirilir. Kardiyak MR, kalp kasının yapısını daha ayrıntılı göstererek hastalığın türünü ve kalpteki hasarlı bölgeleri belirlemeye yardımcı olabilir.
Tanı sırasında kullanılabilecek testler şunlardır:
Holter ile ritim takibi
Kardiyak MR
Kan testleri
Koroner damar incelemeleri
Gerekli hastalarda genetik testler
Testlerin tamamı her hastada gerekli değildir. Yapılacak incelemeler hastanın yaşı, şikayetleri, aile öyküsü ve ilk değerlendirmedeki bulgulara göre seçilir.
Kardiyomiyopati Genetik Olabilir mi?
Kardiyomiyopati bazı hastalarda kalıtsal gen değişikliklerinden kaynaklanabilir. Özellikle hipertrofik, dilate ve aritmojenik kardiyomiyopatilerin bir bölümü aynı ailede birden fazla kişide görülebilir.
Bu nedenle tanı sırasında ailede kalp kası hastalığı, kalp yetmezliği, kalp pili veya şok cihazı kullanımı, açıklanamayan bayılma ve genç yaşta ani ölüm öyküsü sorgulanır.
Genetik geçiş olasılığı bulunan hastalarda anne, baba, kardeşler ve çocuklar için EKG ve ekokardiyografi gibi taramalar önerilebilir. Genetik test her hastada zorunlu değildir ancak uygun kişilerde hastalığın nedenini ve hangi aile bireylerinin takip edilmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olabilir.
Kardiyomiyopati Nasıl Tedavi Edilir?
Kardiyomiyopati tedavisi hastalığın türüne, belirtilere, kalbin pompalama gücüne ve ritim bozukluğu riskine göre planlanır. Her kardiyomiyopati hastasına aynı ilaç veya işlem uygulanmaz.
Tedavide şu seçenekler kullanılabilir:
Kalbin çalışma yükünü azaltan ilaçlar
Vücuttaki fazla sıvının atılmasını sağlayan tedaviler
Kalp hızını ve ritmini düzenleyen ilaçlar
Pıhtı oluşumunu önleyen kan sulandırıcılar
Kalp pili veya kalp şok cihazı
Ritim bozuklukları için kateter ablasyonu
Hipertrofik kardiyomiyopatiye yönelik özel ilaç veya girişimler
İleri kalp yetmezliğinde kalp destek cihazları
Seçilmiş hastalarda kalp nakli
Bazı hastalarda yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. Tedavinin amacı belirtileri azaltmak, kalbin çalışma gücünü korumak, ritim bozukluklarını kontrol etmek ve hastalığın oluşturabileceği komplikasyonları önlemektir.
Kardiyomiyopati Olanlar Nelere Dikkat Etmelidir?
Kardiyomiyopati bulunan kişiler ilaçlarını düzenli kullanmalı ve planlanan kardiyoloji kontrollerini aksatmamalıdır. Takip sıklığı hastalığın türüne ve kalbin etkilenme derecesine göre belirlenir.
Yeni başlayan nefes darlığı, hızlı kilo artışı, bacaklarda şişlik, bayılma veya uzun süren çarpıntı önemsenmelidir. Bu belirtiler kalp yetmezliğinin ilerlediğini veya ritim bozukluğu geliştiğini gösterebilir.
Egzersiz tamamen bırakılmamalıdır ancak yapılacak aktivitenin türü kişiye özel belirlenmelidir. Özellikle bayılma, ciddi ritim bozukluğu veya kalpten kan çıkışında engel bulunan hastalarda yoğun sporlar uygun olmayabilir.
Sigara kullanılmaması, aşırı alkol tüketiminden kaçınılması, tansiyonun kontrol edilmesi ve sağlıklı kilonun korunması kalp sağlığını destekler. Gebelik planlayan hastaların da kullanılan ilaçlar ve gebeliğin kalp üzerindeki etkileri açısından önceden değerlendirilmesi gerekir.
Kardiyomiyopati Düzenli Takip Gerektirir
Kardiyomiyopati, kalp kasının yapısını ve çalışma biçimini etkileyen farklı hastalıkların genel adıdır. Hastalığın seyri, hafif ve uzun süre değişmeden kalan bir tablodan ileri kalp yetmezliği veya ciddi ritim bozukluklarına kadar değişebilir.
Doğru tedavinin belirlenmesi için kardiyomiyopati türünün, kalbin çalışma gücünün ve ritim bozukluğu riskinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Genetik özellik taşıyan hastalıklarda aile bireylerinin taranması da erken tanı açısından önemlidir.
Düzenli kardiyoloji kontrolleri, belirtilerdeki değişikliklerin erken fark edilmesini ve gerekli tedavinin zamanında düzenlenmesini sağlar.
