Aort Kapak Darlığı Nedir?
Aort kapak darlığı, kalbin sol karıncığı ile vücudun ana atardamarı olan aort arasındaki kapağın yeterince açılamamasıdır. Kapak açıklığı daraldığında kanın kalpten vücuda geçişi zorlaşır ve kalp kanı pompalayabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalır.
Hafif aort kapak darlığı uzun süre belirti vermeyebilir. Darlık ilerledikçe kalp kası kalınlaşabilir, kalbin pompalama ve gevşeme işlevleri bozulabilir. İleri aort darlığında nefes darlığı, göğüs ağrısı, çabuk yorulma ve bayılma görülebilir.
Aort Kapak Darlığı Neden Olur?
Aort kapak darlığının en sık nedeni yaşla birlikte kapakta gelişen kireçlenmedir. Kapak yaprakçıklarında zamanla kalsiyum birikir, yaprakçıklar kalınlaşır ve hareketleri kısıtlanır. Bu durum özellikle ileri yaşlarda görülür.
Daha genç hastalarda aort darlığının nedeni doğuştan biküspit aort kapak olabilir. Normal aort kapağında üç yaprakçık bulunurken biküspit kapakta iki yaprakçık vardır. Bu yapı, kapağın daha erken yaşlarda kireçlenmesine ve daralmasına neden olabilir.
Aort kapak darlığının başlıca nedenleri şunlardır:
Yaşla birlikte gelişen kapak kireçlenmesi
Biküspit aort kapak
Doğuştan aort kapak bozuklukları
Romatizmal kalp hastalığı
Daha önce göğüs bölgesine radyoterapi uygulanması
Bazı böbrek ve kalsiyum metabolizması hastalıkları
Romatizmal kalp hastalığında aort kapağının yanı sıra mitral kapak da etkilenebilir. Doğuştan gelişen aort darlıkları ise çocukluk veya genç erişkinlik döneminde belirti verebilir.
Aort Kapak Darlığı Belirtileri Nelerdir?
Aort kapak darlığı hafif veya orta derecedeyken herhangi bir şikayet oluşturmayabilir. Hastalık yavaş ilerlediği için kişi günlük hareketlerini farkında olmadan azaltabilir ve efor kapasitesindeki düşüşü yaşlanmaya bağlayabilir.
Aort kapak darlığında görülebilecek belirtiler şunlardır:
Efor sırasında nefes darlığı
Çabuk yorulma
Yürüme mesafesinde azalma
Merdiven çıkarken zorlanma
Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma
Baş dönmesi
Bayılma veya bayılacak gibi olma
Çarpıntı
Gece nefes darlığıyla uyanma
Ayak ve bacaklarda şişlik
Göğüs ağrısı, nefes darlığı ve bayılma ileri aort darlığının önemli belirtileridir. Belirtilerin başlaması, kapağın kalbin çalışmasını belirgin şekilde etkilediğini gösterebilir.
Aort Kapak Darlığı Kalbi Nasıl Etkiler?
Daralmış aort kapağından kanı geçirebilmek için sol karıncığın daha yüksek basınç oluşturması gerekir. Bu yük devam ettikçe kalp kası kalınlaşır. Başlangıçta kalbin pompalama gücü normal görünebilir ancak kalınlaşan kalp kası yeterince gevşeyemeyebilir.
Hastalık ilerlediğinde kalbin pompalama gücü azalabilir ve kalp yetmezliği gelişebilir. Akciğerlerde sıvı birikmesi nefes darlığına, kalbin vücuda yeterli kan gönderememesi ise halsizlik, baş dönmesi ve bayılmaya yol açabilir.
Belirti olmaması, ileri aort darlığının kalbi etkilemediği anlamına gelmez. Bu nedenle kapağın derecesi kadar kalbin kasılma gücü, kalp kasındaki kalınlaşma ve hastalığın takiplerde ilerleme hızı da değerlendirilir.
Aort Kapak Darlığı Tanısı Nasıl Konulur?
Aort kapak darlığı çoğu zaman muayene sırasında kalpte üfürüm duyulmasıyla fark edilir. Üfürüm, kanın daralmış kapaktan geçerken oluşturduğu sestir. Kesin değerlendirme için ekokardiyografi yapılır.
Ekokardiyografi ile:
Aort kapağının yapısı ve hareketleri
Kapaktan geçen kanın hızı
Darlığın hafif, orta veya ileri derecede olup olmadığı
Kalp kasının kalınlığı
Kalbin pompalama gücü
Aort kapak kaçağı bulunup bulunmadığı
Diğer kalp kapaklarının durumu
değerlendirilir.
Bazı hastalarda darlığın derecesini daha doğru belirlemek için kalp tomografisiyle kapaktaki kireç miktarı ölçülebilir. Belirti yaşamadığını söyleyen hastalarda efor testi, şikayetlerin egzersiz sırasında ortaya çıkıp çıkmadığını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.
Koroner damar hastalığı şüphesi bulunan veya kapak değişimi planlanan bazı hastalarda BT koroner anjiyografi ya da klasik koroner anjiyografi gerekebilir.
Aort Kapak Darlığının Dereceleri Nelerdir?
Aort kapak darlığı hafif, orta ve ileri derecede sınıflandırılır. Bu sınıflandırma yalnızca kapağın görüntüsüne göre değil, kapaktan geçen kanın hızı, kapak üzerindeki basınç farkı ve kapak açıklığı birlikte değerlendirilerek yapılır.
Hafif aort darlığında genellikle düzenli takip yeterlidir. Orta dereceli darlıkta hastalığın ilerleyip ilerlemediğini görmek için belirli aralıklarla ekokardiyografi yapılır.
İleri aort darlığında belirtilerin bulunması, kalbin pompalama gücünün azalması veya kalbin etkilenmeye başlaması kapak değişimi ihtiyacını gündeme getirir. Bazı ileri aort darlığı hastalarında belirgin şikayet olmasa bile test sonuçlarına göre tedavi gerekebilir.
Aort Kapak Darlığı İlaçla Tedavi Edilir mi?
İlaçlar aort kapağındaki kireçlenmeyi ortadan kaldırmaz ve daralmış kapağı yeniden açmaz. Ancak yüksek tansiyon, kalp yetmezliği, ritim bozukluğu ve vücutta sıvı birikmesi gibi eşlik eden sorunların kontrol edilmesine yardımcı olabilir.
Aort darlığı bulunan hastaların tansiyon ve kalp ilaçları dikkatli biçimde düzenlenmelidir. Özellikle ileri darlıkta ilaçların hastanın kendi kararıyla başlanması, kesilmesi veya dozunun değiştirilmesi uygun değildir.
Kolesterol tedavisi kalp damar hastalığı riskini azaltmak için kullanılabilir ancak mevcut aort kapak darlığını geriletmez. İleri ve kalbi etkileyen aort darlığının kalıcı tedavisi kapağın değiştirilmesidir.
Aort Kapak Darlığı Ne Zaman Tedavi Edilmelidir?
İleri aort kapak darlığı bulunan ve nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya belirgin efor kaybı yaşayan hastalarda kapak değişimi değerlendirilir.
Tedavi kararı verilirken şu özellikler dikkate alınır:
Aort darlığının derecesi
Hastanın şikayetleri
Kalbin pompalama gücü
Efor testi sonucu
Hastalığın ilerleme hızı
Kapaktaki kireçlenmenin miktarı
Hastanın yaşı ve genel sağlık durumu
Eşlik eden kalp ve damar hastalıkları
Aort damarının yapısı
İleri aort darlığında belirtiler başladıktan sonra tedavinin gereksiz yere geciktirilmesi kalp kasında kalıcı hasara ve kalp yetmezliğine yol açabilir. Uygun zamanlama, tedavinin başarısı açısından önemlidir.
Aort Kapak Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?
İleri aort kapak darlığının temel tedavisi daralmış kapağın yeni bir kapakla değiştirilmesidir. Kapak değişimi TAVI veya açık kalp ameliyatıyla yapılabilir.
Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:
TAVI ile aort kapak değişimi
Cerrahi aort kapak değişimi
Seçilmiş hastalarda balon aort valvüloplasti
Tedavi yöntemi seçilirken yalnızca hastanın yaşı dikkate alınmaz. Yaşam beklentisi, kapak ve damar yapısı, daha önce geçirilmiş kalp ameliyatları, eşlik eden hastalıklar ve gelecekte yeniden kapak işlemi gerekme olasılığı birlikte değerlendirilir.
TAVI ile Aort Kapak Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?
TAVI, daralmış aort kapağının göğüs kafesi açılmadan, kateter yardımıyla değiştirilmesidir. İşlem çoğunlukla kasık atardamarından girilerek yapılır.
Kateter üzerinde sıkıştırılmış halde bulunan biyolojik kapak kalbe ilerletilir ve hastanın daralmış aort kapağının içine yerleştirilir. Yeni kapak açıldığında eski kapak yaprakçıklarını kenara iter ve kanın geçebileceği yeni bir açıklık oluşturur.
TAVI sırasında eski kapak çıkarılmaz. Yeni kapak mevcut kapağın içine yerleştirilir. İşlemden önce kalp tomografisi yapılarak kapak ölçüleri, koroner damarların konumu ve kasık damarlarının uygunluğu değerlendirilir.
TAVI günümüzde ileri aort darlığı bulunan birçok hasta için önemli bir tedavi seçeneğidir. Hastanın TAVI veya cerrahi kapak değişiminden hangisine daha uygun olduğu ayrıntılı değerlendirme sonrasında belirlenir.
Cerrahi Aort Kapak Değişimi Ne Zaman Uygulanır?
Cerrahi aort kapak değişiminde daralmış kapak açık kalp ameliyatıyla çıkarılır ve yerine mekanik veya biyolojik kapak yerleştirilir.
Cerrahi tedavi özellikle genç hastalarda, biküspit aort kapağıyla birlikte aort damarında genişleme bulunanlarda veya aynı anda bypass ya da başka bir kapak ameliyatı gereken hastalarda değerlendirilebilir.
Mekanik kapaklar dayanıklı olmakla birlikte ömür boyu kan sulandırıcı kullanılmasını gerektirir. Biyolojik kapaklarda uzun süreli kan sulandırıcı ihtiyacı daha az olabilir ancak kapak zaman içinde yıpranabilir.
TAVI ile cerrahi kapak değişimi arasındaki seçim hastanın yaşı, anatomik özellikleri, diğer kalp hastalıkları ve uzun dönem tedavi planı dikkate alınarak yapılır.
Balonla Aort Kapağı Açılabilir mi?
Balon aort valvüloplasti işleminde daralmış kapağın içine bir balon yerleştirilerek kapak açıklığı genişletilir. Yetişkinlerde bu işlemin etkisi genellikle kalıcı değildir ve kapak zaman içinde yeniden daralabilir.
Bu nedenle balon tedavisi çoğunlukla kesin tedaviye geçiş sürecinde, acil durumda veya TAVI ve ameliyatın hemen yapılamadığı seçilmiş hastalarda kullanılır. Çocuklarda ve bazı genç hastalardaki doğuştan aort darlığında ise balon valvüloplasti daha farklı amaçlarla uygulanabilir.
Aort Kapak Darlığı Olanlar Nelere Dikkat Etmelidir?
Aort kapak darlığı bulunan hastalar belirti yaşamasa bile planlanan kardiyoloji ve ekokardiyografi kontrollerini sürdürmelidir. Önceki EKO raporlarının saklanması, hastalığın ilerleme hızının değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Yeni başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı, baş dönmesi, bayılma veya yürüme kapasitesinde azalma önemsenmelidir. Şikayetler geliştiğinde bir sonraki kontrol tarihi beklenmemelidir.
Egzersiz düzeyi darlığın derecesine göre belirlenmelidir. Hafif aort darlığında günlük fiziksel aktivite çoğunlukla sürdürülebilir. İleri darlığı bulunan hastalarda ağır efor ve yarışmalı sporlar uygun olmayabilir.
Tansiyon, diyabet ve kolesterol kontrol altında tutulmalı, sigara kullanılmamalıdır. Diş ve diş eti enfeksiyonlarının önlenmesi de özellikle kapak değişimi yapılacak veya yapılmış hastalarda önem taşır.
Aort Kapak Darlığında Hangi Belirtiler Acildir?
Aort kapak darlığı bulunan bir kişide dinlenme sırasında başlayan göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, bayılma veya genel durumda belirgin bozulma acil değerlendirme gerektirir.
Şu durumlarda 112 aranmalıdır:
Geçmeyen göğüs ağrısı veya göğüste baskı
Ani ve şiddetli nefes darlığı
Bayılma
Dudaklarda morarma
Soğuk terleme ve belirgin halsizlik
Yeni gelişen bilinç bulanıklığı
Hızlı veya düzensiz kalp atımıyla birlikte fenalaşma
Bu belirtiler ileri kapak darlığına bağlı kalp yetmezliği, ritim bozukluğu veya kalp kriziyle ilişkili olabilir.
Aort Kapak Darlığı Düzenli Takip ve Doğru Zamanda Tedavi Gerektirir
Aort kapak darlığı, kalpten vücuda kan çıkışını sağlayan aort kapağının daralmasıdır. Hastalık başlangıçta belirti vermeyebilir ancak ilerlediğinde nefes darlığı, göğüs ağrısı, çabuk yorulma ve bayılmaya neden olabilir.
Tanıda temel yöntem ekokardiyografidir. Hafif ve orta dereceli aort darlığı düzenli kontrollerle izlenirken ileri ve kalbi etkileyen darlıkta kapak değişimi gerekebilir.
Aort kapak değişimi TAVI veya açık kalp ameliyatıyla yapılabilir. Uygun yöntemin belirlenmesinde hastanın yaşı, genel sağlık durumu, kapak ve damar yapısı ile uzun dönem beklentileri birlikte değerlendirilir.
