Mitral Kapak Yetmezliği Nedir?
Mitral kapak yetmezliği, mitral kapağın tam kapanamaması nedeniyle kanın geriye kaçmasıdır.
Mitral kapak, kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında bulunur. Normalde kanın tek yönde ilerlemesini sağlar. Kapak tam kapanmadığında kanın bir bölümü vücuda gitmek yerine sol kulakçığa geri döner.
Bu kaçak hafifse uzun yıllar belirti vermeyebilir. Kaçak arttıkça kalp daha fazla çalışmak zorunda kalır. Zamanla nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı ve kalpte büyüme gelişebilir.
Mitral Kapak Yetmezliği Neden Olur?
Mitral kapak yetmezliğinin en sık nedenlerinden biri kapağın yapısal olarak bozulmasıdır. Kapak yaprakçıkları gevşeyebilir, sarkabilir veya tam kapanamayacak hale gelebilir. Buna primer mitral yetmezliği denir.
Bazı hastalarda kapak yapısı normaldir, ancak kalp boşlukları genişlediği için kapak kapanamaz. Bu durum kalp yetersizliği veya kalp krizi sonrası görülebilir. Buna sekonder mitral yetmezliği denir.
Mitral Kapak Yetmezliğinde Kalpte Ne Olur?
Mitral kapak tam kapanmadığında sol karıncıktan çıkan kanın bir kısmı geriye kaçar. Kalp aynı kanı tekrar tekrar pompalamak zorunda kalır. Bu da zamanla kalbin iş yükünü artırır.
Başlangıçta kalp bu duruma uyum sağlayabilir. Hasta uzun süre hiçbir şey hissetmeyebilir. Ancak kaçak ilerledikçe sol kulakçık ve sol karıncık genişleyebilir. Bu genişleme ritim bozukluğu ve kalp yetmezliği riskini artırır.
Mitral Kapak Yetmezliği Belirtileri Nelerdir?
En sık belirtiler nefes darlığı, çabuk yorulma ve efor kapasitesinde azalmadır. Hasta önce merdiven çıkarken veya yokuş yürürken zorlandığını fark eder. Zamanla daha hafif aktivitelerde de nefes darlığı gelişebilir.
Çarpıntı, göğüste baskı hissi, gece nefes darlığı ve bacaklarda şişlik görülebilir. Bazı hastalarda hiçbir belirti yokken muayenede üfürüm duyulur ve tanı ekokardiyografiyle konur.
Mitral Kapak Yetmezliği Neden Nefes Darlığı Yapar?
Kan mitral kapaktan geriye kaçtığında sol kulakçıkta basınç artabilir. Bu basınç akciğer damarlarına yansır. Akciğerlerde sıvı yükü arttığında hasta nefes darlığı hisseder.
Başlangıçta nefes darlığı yalnızca eforla olur. Hastalık ilerlerse düz yatarken nefes almak zorlaşabilir. Bazı hastalar gece uykudan nefes nefese uyanabilir.
Mitral Kapak Yetmezliği Çarpıntı Yapar mı?
Evet. Mitral yetmezliği sol kulakçığın genişlemesine yol açabilir. Sol kulakçık büyüdüğünde kalbin elektrik düzeni daha kolay bozulur.
Bu hastalarda atriyal fibrilasyon gelişebilir. Nabız hızlı ve düzensiz hale gelir. Hasta bunu çarpıntı, halsizlik veya nefes darlığında artış olarak hissedebilir.
Mitral Kapak Yetmezliği Tehlikeli midir?
Hafif mitral kapak yetmezliği çoğu zaman yalnızca takip edilir. Ancak orta ve ileri kaçaklarda kalp zamanla büyüyebilir ve pompalama gücü azalabilir.
En önemli nokta, tedaviyi çok geç bırakmamaktır. Çünkü bazı hastalarda şikâyet başlamadan önce kalpte büyüme veya güç kaybı gelişebilir. Bu yüzden düzenli ekokardiyografi takibi önemlidir.
Mitral Kapak Yetmezliği Nasıl Derecelendirilir?
Mitral yetmezliği ekokardiyografi ile hafif, orta veya ileri olarak değerlendirilir. Kaçağın miktarı, kapaktan geriye dönen kanın etkisi ve kalp boşluklarının büyüklüğü birlikte incelenir.
Sadece “kaçak var” demek yeterli değildir. Kaçağın derecesi, kalbin pompalama gücü, sol kulakçık genişliği ve akciğer damar basıncı tedavi kararını etkiler. Güncel kapak hastalığı yaklaşımında karar, hastanın belirtileri ve kalpte oluşturduğu etkilerle birlikte verilir.
Mitral Kapak Yetmezliği Tanısı Nasıl Konur?
Tanıda en önemli yöntem ekokardiyografidir. Ekokardiyografi mitral kapağın yapısını, kaçağın derecesini ve kalbin bundan ne kadar etkilendiğini gösterir.
EKG ile ritim değerlendirilir. Atriyal fibrilasyon olup olmadığına bakılır. Gerekirse yemek borusundan yapılan ekokardiyografi, efor testi, kalp MR’ı veya koroner değerlendirme istenebilir.
Ekokardiyografide Nelere Bakılır?
Ekokardiyografide kapağın neden kaçırdığı anlaşılmaya çalışılır. Kapak yaprakçıklarında sarkma, yırtılma, kireçlenme veya çekilme olup olmadığı değerlendirilir.
Ayrıca sol karıncığın çapı ve kasılma gücü ölçülür. Çünkü mitral yetmezliğinde ameliyat zamanlaması yalnızca hastanın şikâyetine göre yapılmaz. Kalbin büyümeye veya zayıflamaya başlaması da önemli bir uyarıdır.
Mitral Kapak Yetmezliği Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, kaçağın derecesine ve nedenine göre belirlenir. Hafif kaçaklarda düzenli takip yeterli olabilir. Tansiyon, ritim bozukluğu ve kalp yetmezliği varsa ilaçlarla kontrol sağlanabilir.
İleri mitral yetmezliğinde ise kapak onarımı veya kapak değişimi gerekebilir. Uygun hastalarda mitral kapak onarımı tercih edilir. Çünkü hastanın kendi kapağının korunması bazı durumlarda daha avantajlıdır.
İlaç Tedavisi Mitral Yetmezliğini Düzeltir mi?
İlaçlar mitral kapağın yapısal bozukluğunu çoğu zaman tamamen düzeltmez. Ancak nefes darlığını, sıvı birikimini, tansiyonu ve ritim sorunlarını kontrol etmeye yardımcı olabilir.
Sekonder mitral yetmezliğinde, yani kalp genişlemesine bağlı kaçakta ilaç tedavisi daha merkezi bir rol oynar. Kalp yetersizliği tedavisiyle kalp boşlukları küçülebilir ve kaçak azalabilir.
Mitral Kapak Onarımı Nedir?
Mitral kapak onarımı, kapağın değiştirilmeden düzeltilmesidir. Kapak yaprakçıkları, kapak iplikçikleri veya kapak halkası üzerinde düzeltme yapılabilir.
Özellikle primer mitral yetmezliğinde ve uygun kapak yapısında onarım önemli bir seçenektir. Onarımın başarılı olabilmesi için kapağın anatomisi ve merkezin deneyimi önemlidir. Güncel yaklaşımda primer mitral yetmezliğinde, uygun hastalarda cerrahi onarım temel tedavi seçeneklerinden biri olarak öne çıkar.
Mitral Kapak Değişimi Ne Zaman Gerekir?
Kapak onarıma uygun değilse mitral kapak değişimi gerekebilir. Bu durumda hastanın kapağı çıkarılır ve yerine mekanik veya biyolojik kapak yerleştirilir.
Kapak seçimi yaşa, kan sulandırıcı kullanma durumuna, ek hastalıklara ve hastanın beklentilerine göre yapılır. Mekanik kapaklar uzun ömürlüdür ancak genellikle ömür boyu kan sulandırıcı gerektirir. Biyolojik kapaklarda ise kan sulandırıcı ihtiyacı farklı olabilir, ancak zamanla yıpranma görülebilir.
MitraClip veya Mandallama Tedavisi Nedir?
Bazı hastalarda açık ameliyat yerine kateterle mitral kapak tamiri düşünülebilir. Halk arasında mitraClip veya mandallama olarak bilinen bu yöntemde kapak yaprakçıkları belirli bir noktadan birbirine yaklaştırılır.
Bu tedavi her mitral yetmezliği hastasına uygun değildir. Genellikle ameliyat riski yüksek olan veya belirli kapak yapısına sahip hastalarda değerlendirilir. Karar kalp ekibi tarafından verilir. 2025 kapak hastalığı yaklaşımı, uygun hastalarda transkateter kenar-kenara onarım seçeneklerinin daha net yer bulduğunu vurgular.
Mitral Kapak Yetmezliğinde Ameliyat Ne Zaman Yapılır?
İleri mitral yetmezliği belirti yapmaya başladığında ameliyat veya girişimsel tedavi gündeme gelir. Nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı ve akciğer basıncında artış bu kararı etkiler.
Belirti olmasa bile bazı hastalarda tedavi zamanı gelmiş olabilir. Sol karıncık büyümeye başlamışsa veya kalbin kasılma gücü düşüyorsa beklemek kalıcı hasara yol açabilir. Bu nedenle düzenli takip çok önemlidir.
Mitral Kapak Yetmezliği Olanlar Nelere Dikkat Etmelidir?
Yeni başlayan nefes darlığı, çarpıntı, bacak şişliği veya efor kapasitesinde azalma doktora bildirilmelidir. Bu belirtiler kaçağın ilerlediğini veya kalbin etkilenmeye başladığını gösterebilir.
Kontroller aksatılmamalıdır. Hafif kaçaklarda takip aralığı daha uzun olabilir. Orta ve ileri kaçaklarda ise ekokardiyografi daha yakın aralıklarla gerekebilir.
Mitral Kapak Yetmezliği Gebelikte Sorun Yapar mı?
Hafif mitral yetmezliği gebelikte çoğu zaman ciddi sorun oluşturmaz. Ancak ileri kaçak, kalp büyümesi veya ritim bozukluğu varsa gebelik kalbin yükünü artırabilir.
Gebelik planlayan hastalarda önceden kardiyoloji değerlendirmesi önemlidir. Şikâyeti olan veya ileri mitral yetmezliği bulunan kişilerde tedavi zamanlaması gebelikten önce ele alınabilir.
Referans:
