Anjina Pektoris (Göğüs Ağrısı) Nedir?
Anjina pektoris, kalp kasına ulaşan kan ve oksijen miktarının yetersiz kalması sonucu ortaya çıkan göğüs ağrısı veya göğüste rahatsızlık hissidir. Çoğunlukla kalbi besleyen koroner damarlardaki daralmayla ilişkilidir. Anjina bir hastalıktan çok, kalp damar hastalığının önemli bir belirtisidir.
Şikayet her zaman keskin bir ağrı şeklinde hissedilmez. Göğüste baskı, sıkışma, yanma, ağırlık veya üzerine yük konmuş gibi bir his oluşabilir. Rahatsızlık sol kola, iki kola, sırta, omuzlara, boyna, çeneye veya mide bölgesine yayılabilir.
Her göğüs ağrısı anjina pektoris değildir. Kas ve eklem sorunları, reflü, akciğer hastalıkları ve kaygı bozukluğu da göğüs ağrısına neden olabilir. Buna karşılık kalp kaynaklı ağrı bazen mide yanması, nefes darlığı veya yalnızca çabuk yorulma şeklinde hissedilebilir.
Anjina Pektoris Neden Olur?
Anjina pektoris en sık, kalbi besleyen koroner damarların ateroskleroz nedeniyle daralmasından kaynaklanır. Damar duvarında oluşan kolesterol plakları kanın geçebileceği alanı daraltır. Kalp dinlenirken kan akımı yeterli olabilir ancak egzersiz veya stres sırasında kalbin oksijen ihtiyacı arttığında yetersizlik ortaya çıkar.
Göğüs ağrısını tetikleyebilen durumlar şunlardır:
Hızlı yürüme veya merdiven çıkma
Soğuk havada hareket etme
Ağır yemek yeme
Yoğun duygusal stres
Tansiyonun yükselmesi
Kalp hızının belirgin artması
Kansızlık
Sigara kullanımı
Bazı hastalarda önemli bir koroner damar darlığı bulunmasa da kalbin küçük damarlarındaki işlev bozukluğu anjina pektorise neden olabilir. Koroner damarın geçici olarak kasılması da kalp kasına giden kanı azaltabilir. Güncel değerlendirmede tıkayıcı darlık bulunmayan anjina hastalarında küçük damar hastalığı ve damar spazmı da dikkate alınmaktadır.
Anjina Pektoris Belirtileri Nelerdir?
Anjina pektoris belirtileri çoğunlukla göğsün orta bölümünde hissedilen baskı, sıkışma veya ağırlıkla başlar. Şikayet belirli bir noktaya parmakla gösterilebilen kısa süreli batmadan çok, daha geniş bir alanda hissedilen rahatsızlık şeklindedir.
Anjina pektoris sırasında görülebilecek belirtiler şunlardır:
Göğüste baskı, yanma veya sıkışma
Sol kola veya iki kola yayılan ağrı
Boyun, çene, omuz veya sırtta rahatsızlık
Efor sırasında nefes darlığı
Çabuk yorulma
Soğuk terleme
Bulantı
Baş dönmesi
Kalp atımlarını hızlı veya düzensiz hissetme
Kadınlarda, ileri yaştaki kişilerde ve diyabet hastalarında belirgin göğüs ağrısı olmadan nefes darlığı, halsizlik, mide bölgesinde rahatsızlık, sırt veya çene ağrısı görülebilir. Bu belirtilerin daha hafif hissedilmesi kalp damar hastalığının önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Anjina Pektoris Türleri Nelerdir?
Anjina pektoris, ortaya çıkış biçimine ve altında yatan nedene göre farklı türlere ayrılabilir:
Stabil anjina pektoris
Kararsız anjina pektoris
Vazospastik anjina
Mikrovasküler anjina
Tedaviye dirençli anjina
Stabil anjina belirli bir efor düzeyinde ortaya çıkan ve benzer şekilde tekrarlayan göğüs ağrısıdır. Kararsız anjina ise yeni başlayan, giderek sıklaşan, şiddetlenen veya dinlenme sırasında ortaya çıkan şikayetleri ifade eder.
Vazospastik anjinada koroner damarın geçici olarak kasılması söz konusudur. Mikrovasküler anjina ise kalbin küçük damarlarındaki kan akımı bozukluğuyla ilişkilidir. Bu hastalarda büyük koroner damarlar normal veya yalnızca hafif daralmış görülebilir.
Stabil Anjina Pektoris Nedir?
Stabil anjina pektoris, genellikle yürümek, merdiven çıkmak veya ağır bir iş yapmak gibi kalbin çalışma yükünü artıran durumlarda ortaya çıkar. Kişi çoğu zaman şikayetin hangi efor düzeyinde başlayacağını tahmin edebilir.
Ağrı genellikle birkaç dakika sürer ve dinlenmeyle azalır. Daha önce reçete edilmiş dil altı nitrat ilacı da rahatlama sağlayabilir. Ancak ağrının eskisine göre daha erken başlaması, daha uzun sürmesi veya şiddetlenmesi hastalığın değiştiğini gösterebilir.
Stabil anjina pektoris kontrol altına alınabilir bir durum olsa da altta koroner damar hastalığı bulunabileceği için düzenli takip, ilaç tedavisi ve damar sertliği risklerinin kontrolü gerekir.
Kararsız Anjina Pektoris Ne Zaman Acildir?
Kararsız anjina pektoris, yeni başlayan, dinlenme sırasında ortaya çıkan veya önceki göğüs ağrılarına göre daha sık ve şiddetli hale gelen anjinadır. Kalp krizinin habercisi olabileceği için acil değerlendirilmelidir.
Aşağıdaki durumlarda 112 aranmalıdır:
Göğüs ağrısının dinlenme sırasında başlaması
Şikayetin birkaç dakikadan uzun sürmesi
Ağrının giderek şiddetlenmesi
Daha önce olmayan yeni bir göğüs baskısı gelişmesi
Ağrıya soğuk terleme, bulantı veya nefes darlığı eşlik etmesi
Rahatsızlığın kola, sırta, boyna veya çeneye yayılması
Bayılma veya belirgin halsizlik oluşması
Kişi daha önce anjina tanısı almış olsa bile alışılmıştan farklı bir ağrı önemsenmelidir. Yeni, kötüleşen veya geçmeyen göğüs rahatsızlığı kalp kriziyle ilişkili olabilir.
Anjina Pektoris Tanısı Nasıl Konulur?
Anjina pektoris tanısında ağrının yeri, süresi, hangi durumlarda başladığı ve dinlenmeyle geçip geçmediği değerlendirilir. Yaş, sigara kullanımı, yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği ve ailede kalp damar hastalığı bulunması da dikkate alınır.
Tanıda kullanılabilecek başlıca testler şunlardır:
Kan testleri
Stres ekokardiyografi
Miyokard perfüzyon görüntülemesi
Yeni başlayan göğüs ağrısında EKG ve troponin gibi kalp hasarını gösteren kan testleri öncelikli olabilir. Stabil şikayetlerde ise hastanın kalp damar hastalığı olasılığına göre BT koroner anjiyografi veya görüntülemeli stres testlerinden biri seçilebilir. Her hastaya aynı testin yapılması gerekmez.
Koroner damarların normal veya ileri derecede daralmamış bulunması, kalp kaynaklı göğüs ağrısını her zaman tamamen dışlamaz. Küçük damar hastalığı veya damar spazmı bulunan kişilerde ek değerlendirme gerekebilir.
Anjina Pektoris Nasıl Tedavi Edilir?
Anjina pektoris tedavisinde amaç göğüs ağrısını azaltmak, kalp damar hastalığının ilerlemesini yavaşlatmak ve kalp krizi riskini düşürmektir. Tedavi hastanın şikayetlerine, damar yapısına ve eşlik eden hastalıklarına göre planlanır.
Kullanılabilecek tedaviler şunlardır:
Göğüs ağrısını azaltan ilaçlar
Kolesterol düşürücü tedavi
Tansiyon ve diyabet kontrolü
Uygun hastalarda trombosit önleyici ilaçlar
Sigaranın bırakılması
Düzenli ve güvenli fiziksel aktivite
Sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü
Koroner stent tedavisi
Bypass ameliyatı
Nitratlar, beta blokerler ve kalsiyum kanal blokerleri gibi ilaçlar hastanın durumuna göre göğüs ağrısını kontrol etmek amacıyla kullanılabilir. Kolesterol tedavisi ise yalnızca tahlil sonucunu düşürmeyi değil, damar duvarındaki plakların ilerlemesini ve kalp damar olaylarını azaltmayı amaçlar.
Anjina Pektoris İçin Stent veya Bypass Gerekir mi?
Anjina pektoris bulunan her hastaya stent veya bypass uygulanmaz. Şikayetler ilaçlarla kontrol altına alınabiliyorsa ve damar yapısında yüksek riskli bir durum yoksa ilaç tedavisiyle takip edilebilir.
İlaçlara rağmen günlük yaşamı kısıtlayan göğüs ağrısı devam ediyorsa veya kalp kasının geniş bir bölümünü etkileyen ciddi damar darlığı bulunuyorsa damarın açılması gündeme gelebilir.
Kısa ve uygun yapıdaki darlıklarda anjiyo ile stent uygulanabilir. Sol ana koroner damar hastalığı, yaygın üç damar hastalığı veya stentle yeterli kan akımının sağlanamayacağı karmaşık darlıklarda bypass değerlendirilebilir. Tedavi seçimi yalnızca darlık yüzdesine göre değil, damarların tamamı ve hastanın genel durumu dikkate alınarak yapılır.
Anjina Pektoris Olanlar Nelere Dikkat Etmelidir?
Anjina pektoris bulunan kişiler şikayetlerinin hangi durumlarda ortaya çıktığını takip etmelidir. Ağrının daha düşük eforla başlaması, süresinin uzaması veya dinlenme sırasında görülmesi durumunda kontrol tarihi beklenmemelidir.
İlaçlar düzenli kullanılmalı ve özellikle kan sulandırıcı tedaviler hekim değerlendirmesi olmadan kesilmemelidir. Sigaranın bırakılması, tansiyon ve diyabetin kontrol edilmesi ve LDL kolesterolün hedef düzeye düşürülmesi önemlidir.
Egzersiz hastanın şikayetleri ve damar yapısına göre planlanmalıdır. Göğüs ağrısı oluşturan düzeyde egzersize devam edilmemeli, ancak gerekli değerlendirme yapıldıktan sonra tamamen hareketsiz bir yaşam da tercih edilmemelidir.
Anjina Pektoris Kalp Damar Hastalığının Önemli Bir Belirtisidir
Anjina pektoris, kalp kasına ulaşan kanın ihtiyacı karşılayamaması sonucu oluşan göğüs ağrısı veya rahatsızlık hissidir. Şikayet çoğunlukla efor sırasında ortaya çıksa da yeni başlayan, giderek artan veya dinlenme sırasında görülen ağrı acil bir durumun belirtisi olabilir.
Tanıda hastanın şikayetleri, kalp damar riskleri ve uygun kalp testleri birlikte değerlendirilir. Tedavi ilaçlar, yaşam tarzı düzenlemeleri, stent veya bypass seçeneklerinden oluşabilir.
Doğru değerlendirme ve uygun tedaviyle göğüs ağrısı kontrol altına alınabilir, günlük yaşam kapasitesi artırılabilir ve kalp krizi riski azaltılabilir.
