TAVI Nedir?
TAVI, aort kapağı ileri derecede daralmış hastalarda, göğüs kafesi açılmadan yeni bir kapak yerleştirilmesini sağlayan girişimsel bir tedavi yöntemidir. Tıbbi adı Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu olan bu işlem, halk arasında “ameliyatsız aort kapak değişimi” olarak da bilinir.
Aort kapağı, kalpten çıkan ana damarın başlangıcında yer alır ve kanın kalpten vücuda doğru tek yönlü ilerlemesini sağlar. Bu kapak zamanla kireçlenip daraldığında kalp, kanı vücuda pompalamak için daha fazla çalışmak zorunda kalır. Bu durum aort kapak darlığı olarak adlandırılır.
Aort kapak darlığı ilerlediğinde nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma ve çabuk yorulma gibi belirtilere yol açabilir. TAVI tedavisinde amaç, daralmış kapağın içine yeni bir biyolojik kapak yerleştirerek kan akımını rahatlatmak ve kalbin üzerindeki yükü azaltmaktır.
Aort Kapak Darlığı Nedir?
Aort kapak darlığı, kalbin sol karıncığı ile ana atardamar olan aort arasındaki kapağın daralmasıdır. Sağlıklı bir aort kapağı her kalp atımında açılarak kanın vücuda geçmesine izin verir. Kapak daraldığında ise kanın geçişi zorlaşır.
Bu daralma çoğu zaman yaşla birlikte gelişen kireçlenmeye bağlıdır. Kapak yaprakçıkları sertleşir, hareket kabiliyeti azalır ve kapak yeterince açılamaz. Kalp bu dar kapağa karşı kan pompalamaya çalıştıkça zamanla daha fazla efor sarf eder.
Aort kapak darlığı hafif dönemlerde belirti vermeyebilir. Darlık ilerledikçe hastanın günlük yaşamını belirgin şekilde etkileyebilir; bu nedenle düzenli takip ve zamanında tedavi önemlidir.
TAVI Hangi Hastalıkta Yapılır?
TAVI en sık ciddi aort kapak darlığı olan hastalarda uygulanır. Kapak darlığı belirti vermeye başladığında tedavi planının geciktirilmemesi önerilir.
TAVI, klasik açık kalp ameliyatına alternatif olarak geliştirilmiştir. Ancak her aort kapak hastasına otomatik olarak TAVI yapılmaz. Hastanın yaşı, kapak yapısı, damarları, ek hastalıkları, cerrahi riski birlikte değerlendirilir.
Bazı hastalar için açık cerrahi kapak değişimi daha uygun olabilirken, bazı hastalarda TAVI daha doğru bir seçenek olabilir. Bu karar genellikle kardiyoloji, kalp ve damar cerrahisi, anestezi ve görüntüleme ekibinin birlikte değerlendirmesiyle verilir.
Aort Kapak Darlığı Belirtileri Nelerdir?
Aort kapak darlığı uzun süre sessiz kalabilir. Kapak daralsa bile hasta başlangıçta belirgin bir şikayet hissetmeyebilir. Darlık ilerledikçe kalbin vücuda yeterli kan göndermesi zorlaşır ve belirtiler ortaya çıkar.
Aort kapak darlığında en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Eforla gelen nefes darlığı
- Göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
- Çabuk yorulma
- Merdiven çıkarken zorlanma
- Bayılma veya bayılacak gibi olma
- Baş dönmesi
- Çarpıntı
- Bacaklarda şişlik
- Günlük aktivitelerde belirgin azalma
Özellikle daha önce rahat yapılan aktivitelerin zorlaşması önemlidir. Hasta yürürken daha sık durma ihtiyacı hissedebilir, merdiven çıkarken nefesi kesilebilir veya basit işler sırasında göğsünde baskı hissedebilir.
Bu belirtiler yaşlılık, kansızlık, akciğer hastalığı veya kondisyon düşüklüğüyle karıştırılabilir. Ancak ileri yaşta yeni başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma şikayeti varsa aort kapak darlığı mutlaka değerlendirilmelidir.
TAVI Kimlere Uygulanır?
TAVI, ciddi aort kapak darlığı olan ve kapak değişimi gereken hastalarda değerlendirilir. Özellikle ileri yaşta, açık kalp ameliyatı riski yüksek olan veya ameliyat sonrası toparlanması zor olabilecek hastalarda önemli bir tedavi seçeneğidir.
TAVI şu hastalarda gündeme gelebilir:
- Ciddi aort kapak darlığı olanlar
- Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma gibi belirtileri bulunanlar
- Açık kalp ameliyatı açısından yüksek risk taşıyanlar
- İleri yaş veya kırılganlık nedeniyle cerrahi toparlanması zor olabilecek hastalar
- Daha önce kalp ameliyatı geçirmiş olanlar
- Akciğer, böbrek veya başka ek hastalıkları bulunanlar
- Kalp ekibi tarafından TAVI’ye anatomik olarak uygun bulunan hastalar
Bununla birlikte TAVI kararı yalnızca yaşa göre verilmez. Bazı ileri yaştaki hastalar cerrahi için uygun olabilir. Bazı daha genç hastalarda ise kapak yapısı veya başka nedenlerle farklı tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
TAVI Öncesi Hangi Tetkikler Yapılır?
TAVI öncesinde hastanın hem kapak hastalığı hem de işlem için uygunluğu ayrıntılı şekilde değerlendirilir. Amaç yalnızca kapak darlığını görmek değil, yeni kapağın hangi ölçüde ve hangi yolla yerleştirileceğini planlamaktır.
TAVI öncesinde sıklıkla yapılan değerlendirmeler şunlardır:
- Ekokardiyografi
- EKG
- Kan testleri
- Koroner anjiyografi
- BT anjiyografi
- Akciğer değerlendirmesi
- Böbrek fonksiyonlarının incelenmesi
- Gerekli durumlarda ritim ve kapakla ilgili ek testler
BT anjiyografi, TAVI planlamasında çok önemli bir incelemedir. Aort kapağının ölçüsü, kireçlenme yapısı, ana damar ve kasık damarlarının uygunluğu bu tetkikle değerlendirilir. Çünkü yeni kapağın doğru boyutta seçilmesi ve güvenli şekilde yerleştirilmesi işlem başarısı açısından önemlidir.
TAVI Nasıl Yapılır?
TAVI işlemi anjiyografi laboratuvarı veya hibrit ameliyathane ortamında yapılır. İşlem çoğu hastada kasık atardamarından girilerek gerçekleştirilir. Bu yöntem transfemoral TAVI olarak adlandırılır.
Kasık damarından ilerletilen özel bir kateter ile kalbe ulaşılır. Kateterin ucunda katlanmış halde bulunan biyolojik kapak, daralmış aort kapağının içine yerleştirilir. Yeni kapak açıldığında eski kapağı yana doğru iter ve kanın geçebileceği yeni bir yol oluşturur.
TAVI sırasında göğüs kemiği kesilmez ve kalp durdurulmaz. Bu yönüyle açık kalp ameliyatından farklıdır. Deneyimli ekipler tarafından ayrıntılı planlama ile uygulanan bir kalp kapak girişimidir.
Bazı hastalarda kasık damarları uygun olmayabilir. Bu durumda farklı damar yolları veya alternatif giriş teknikleri değerlendirilebilir. Hangi yöntemin kullanılacağı hastanın damar yapısına göre belirlenir.
TAVI’nin Riskleri Nelerdir?
TAVI, açık kalp ameliyatına göre daha az invaziv bir yöntemdir ve genellikle güvenli kabul edilir. Her kalp kapak girişiminde olduğu gibi bazı riskler taşır; bu riskler hastanın yaşı, damar yapısı, kapak kireçlenmesi, böbrek fonksiyonları ve eşlik eden hastalıklarına göre değişebilir.
TAVI ile ilişkili olabilecek, çoğunlukla nadir görülen riskler şunlardır:
- Giriş yerinde kanama veya damar hasarı
- Ritim bozukluğu
- Kalıcı pil ihtiyacı
- İnme
- Böbrek fonksiyonlarında bozulma
- Kapak çevresinden kaçak
- Enfeksiyon
Bu risklerin önemli bir kısmı işlem öncesi ayrıntılı değerlendirme ile azaltılır. Kapak ölçüsünün doğru belirlenmesi, damar yolunun dikkatli planlanması ve işlem sonrası yakın takip bu nedenle önemlidir.
TAVI Sonrası Süreç Nasıldır?
TAVI sonrası hasta genellikle yakın takip ünitesinde izlenir. Kalp ritmi, tansiyon, giriş yeri, böbrek fonksiyonları ve yeni kapağın çalışması takip edilir.
Hastanın durumuna göre kısa süre içinde ayağa kalkması ve mobilize olması hedeflenir. Hastanede kalış süresi kişiden kişiye değişir. Ek hastalığı olmayan ve işlemi sorunsuz geçen hastalarda iyileşme daha hızlıdır.
Taburculuk öncesinde ekokardiyografi ile yeni kapağın çalışması değerlendirilir. Kullanılacak ilaçlar, kan sulandırıcı tedavi, kontrol randevuları ve günlük yaşam önerileri hastaya özel olarak düzenlenir.
TAVI Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
TAVI sonrası takip, işlemin başarısı kadar önemlidir. Yeni kapağın düzgün çalışması, ritim sorunlarının erken fark edilmesi ve damar hastalığı risklerinin kontrol altında tutulması gerekir.
TAVI sonrası dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- Verilen ilaçlar düzenli kullanılmalıdır.
- Kan sulandırıcı ilaçlar hekime danışmadan kesilmemelidir.
- Giriş yerinde kanama, şişlik, kızarıklık veya artan ağrı olursa doktora başvurulmalıdır.
- Ateş, titreme veya açıklanamayan halsizlik olursa hekime bildirilmelidir.
- Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya çarpıntı olursa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
- Tansiyon, kolesterol ve diyabet kontrol altında tutulmalıdır.
- Kontrol ekokardiyografi randevuları aksatılmamalıdır.
- Diş tedavisi veya cerrahi girişim öncesinde kalp kapağı işlemi geçirildiği mutlaka belirtilmelidir.
TAVI sonrası hastanın kendini iyi hissetmesi kontrollerin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Yapay kalp kapağı bulunan hastalarda düzenli takip uzun dönem başarı açısından önemlidir.
TAVI Kalıcı Bir Tedavi midir?
TAVI sırasında yerleştirilen kapak biyolojik bir protez kapaktır ve kalıcı olarak yerinde kalır. Hasta bu kapağı hissetmez. Yeni kapak, eski daralmış kapağın içinde çalışarak kanın kalpten vücuda geçişini sağlar.
Biyolojik kapakların belirli bir dayanıklılık süresi vardır. Bu süre hastanın yaşı, kapak tipi, genel sağlık durumu ve takip sürecine göre değişebilir. Bu nedenle TAVI kararı verilirken yalnızca bugünkü işlem başarısı değil, hastanın uzun dönem tedavi planı da göz önünde bulundurulur.
TAVI Her Aort Kapak Hastasına Uygun mudur?
Hayır. TAVI her aort kapak hastası için uygun değildir. Bazı hastalarda kapak yapısı, damarların darlığı, yoğun kireçlenme, eşlik eden başka kapak hastalıkları veya kalp anatomisi nedeniyle cerrahi tedavi daha uygun olabilir.
Ayrıca bazı hastalarda aort kapak darlığı ciddi değildir ve yalnızca takip yeterlidir. Bazı hastalarda ise şikayetler kapaktan değil, akciğer hastalığı, kansızlık, ritim bozukluğu veya başka bir kalp hastalığından kaynaklanabilir.
Bu nedenle TAVI kararı ayrıntılı değerlendirme sonrası verilmelidir. Doğru hasta seçimi, işlem başarısını ve uzun dönem sonuçları doğrudan etkiler.
TAVI Hayat Kalitesini Artırabilir mi?
Özellikle ileri aort kapak darlığı nedeniyle hareketleri kısıtlanan, merdiven çıkamayan veya sık sık nefes darlığı yaşayan hastalarda işlem sonrası belirgin rahatlama görülür. Her hastanın yanıtı aynı değildir. Kalp kasının durumu, akciğer hastalıkları, böbrek fonksiyonları, ritim bozuklukları ve genel kondisyon iyileşme sürecini etkileyebilir.
TAVI, tek başına bir işlem olarak değil; kapak hastalığı, damar hastalığı, ritim, tansiyon ve genel kalp sağlığını kapsayan bütüncül bir tedavi planının parçası olarak değerlendirilmelidir.
Referans:
