İlaçlı Balon Tedavisi Nedir?

İlaçlı balon tedavisi, kalp damarlarındaki belirli darlıkların kateter yardımıyla genişletilmesini ve damar duvarına yeniden daralmayı azaltan bir ilacın aktarılmasını sağlayan girişimsel bir yöntemdir. İşlem sırasında balon kısa süreyle şişirilir, üzerindeki ilaç damar duvarına geçer ve balon daha sonra vücuttan çıkarılır.

Bu yönüyle ilaç kaplı balon tedavisinde damarın içinde kalıcı bir balon veya metal yapı bırakılmaz. Ancak işlem her hastada stent yerine uygulanmaz. Darlığın yeri, damar çapı, daha önce stent takılıp takılmadığı ve balon sonrasında elde edilen damar açıklığı tedavi seçimini belirler.

İlaçlı balon en sık, daha önce stent yerleştirilmiş bir damarın yeniden daralması durumunda kullanılır. Seçilmiş küçük damar darlıklarında, damar çatallanma bölgelerinde ve yeni gelişmiş bazı uygun darlıklarda da değerlendirilebilir. Stent içi yeniden daralmada ilaçlı balon, damara yeni bir metal tabaka eklemeden tedavi sağlayabilen önemli seçeneklerden biridir.

İlaçlı Balon Tedavisi Nasıl Etki Gösterir?

İlaçlı balon tedavisi, damar genişletilirken balonun üzerindeki ilacın damar duvarına geçmesiyle etki gösterir. Bu ilaç, işlem sonrasında damar duvarındaki hücrelerin aşırı çoğalmasını ve damarın yeniden daralmasını azaltmayı amaçlar.

Standart balon tedavisinde damar mekanik olarak genişletilir ancak balon indirildiğinde damar dokusunda yeniden daralma gelişebilir. İlaç kaplı balon ise genişletme işlemine ek olarak damar duvarına ilaç bıraktığı için tekrar daralma riskini azaltmaya yardımcı olur.

Balon damarın içinde yalnızca kısa süre tutulur. İlaç aktarıldıktan sonra balon söndürülerek çıkarılır. Damarın içinde yabancı bir materyal kalmaması, özellikle daha önce bir veya birden fazla stent takılmış hastalarda önemli bir avantaj sağlayabilir.

İlaçlı Balon Tedavisi Hangi Hastalarda Uygulanır?

İlaçlı balon tedavisi özellikle stent içi restenoz olarak adlandırılan, daha önce stent takılmış damar bölümünün yeniden daralmasında uygulanabilir. Yeniden daralma, stentin içinde doku büyümesi, damar sertliği sürecinin ilerlemesi veya stentin ilk işlemde yeterince açılamaması gibi nedenlerle gelişebilir.

İlaç kaplı balon şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Daha önce takılan stentin içinde yeniden daralma gelişmesi

• Aynı damar bölgesinde birden fazla stent tabakası bulunması

• Küçük çaplı bir kalp damarında darlık olması

• Damar çatallanmasının yan dalında uygun bir darlık bulunması

• Yeni bir stent yerleştirilmesinin damar yapısını zorlaştırması

• Kanama riski nedeniyle uzun süreli ikili kan sulandırıcı tedavinin uygun olmaması

• Darlığın balonla yeterli şekilde hazırlanabilmesi

Stent içi yeniden daralmanın nedeni tedavi öncesinde doğru belirlenmelidir. Stent yeterince açılmamışsa yalnızca ilaçlı balon uygulamak yeterli olmayabilir. Böyle bir durumda damar içi görüntüleme, özel yüksek basınçlı balonlar, lazer, Rotablator veya damar içi şok dalgası gibi ek yöntemlere ihtiyaç duyulabilir.

İlaçlı Balon Tedavisi Yeni Damar Darlıklarında Kullanılır mı?

İlaçlı balon tedavisi daha önce stent takılmamış bazı damar darlıklarında da kullanılabilir. Özellikle küçük damarlar ve uygun yapıdaki bazı çatallanma darlıkları bu yöntem için değerlendirilebilir.

Bununla birlikte ilaç kaplı balon, yeni gelişmiş her koroner damar darlığında stentin yerine geçen standart bir tedavi değildir. Geniş kapsamlı bir çalışmada, daha önce tedavi edilmemiş ve karmaşık olmayan damar darlıklarında ilaçlı balon stratejisi, ilaç salınımlı stent tedavisi kadar başarılı bulunmamıştır. Bu nedenle uygun hasta ve damar seçimi önemlidir.

Yeni damar darlıklarında işlem sonrasında damarda yeterli açıklığın sağlanması, önemli bir yırtılma oluşmaması ve kan akımının iyi olması gerekir. Bu koşullar sağlanamazsa stent yerleştirilmesi gerekebilir.

İlaçlı Balon Tedavisi Nasıl Yapılır?

İlaçlı balon tedavisi koroner anjiyografi laboratuvarında, çoğunlukla el bileği veya kasık atardamarından girilerek yapılır. Giriş bölgesi lokal anesteziyle uyuşturulur ve hasta genellikle işlem sırasında uyanık olur.

Öncelikle ince bir tel damar darlığının ilerisine geçirilir. Darlık standart veya özel balonlarla hazırlanarak yeterince genişletilir. Bu hazırlık aşaması ilaçlı balonun damar duvarına tam temas etmesi açısından önemlidir.

Damar uygun şekilde hazırlandıktan sonra ilaç kaplı balon darlık bölgesine yerleştirilir ve belirli bir süre şişirilir. Balon üzerindeki ilaç damar duvarına geçtikten sonra balon söndürülür ve çıkarılır. Son olarak damar açıklığı ve kan akımı kontrol edilir.

Balon sonrasında damar yeterince açık kalıyorsa işlem stent takılmadan tamamlanabilir. Damarda ciddi yırtılma, belirgin daralma veya kan akımında bozulma gelişirse güvenliği sağlamak için stent yerleştirilir.

İlaçlı Balon Tedavisi ile Stent Arasındaki Fark Nedir?

İlaçlı balon tedavisi ile stent arasındaki temel fark, damarda kalıcı bir metal yapının bırakılıp bırakılmamasıdır. Stent damarın içinde kalarak damar duvarını destekler. İlaçlı balon ise ilacı damar duvarına aktardıktan sonra tamamen çıkarılır.

İlaç kaplı balonun avantajı, damara yeni bir stent tabakası eklenmemesidir. Bu özellik özellikle daha önce stent takılmış ve aynı bölgede yeniden daralma gelişmiş hastalarda önemlidir. Damarın doğal hareketi korunabilir ve gelecekte yapılabilecek girişimler için daha fazla seçenek kalabilir.

Stentin ise damarın balon sonrasında açık kalmadığı, ciddi yırtılma geliştiği veya darlığın yapısal destek gerektirdiği durumlarda önemli bir üstünlüğü vardır. Bu nedenle iki yöntem birbirinin tamamen alternatifi değildir. Tedavi, damarın işlem sırasındaki durumuna göre seçilir.

İlaçlı Balon Tedavisinin Avantajları Nelerdir?

İlaçlı balon tedavisinin en önemli avantajı, uygun hastalarda kalıcı bir stent bırakmadan damar darlığının tedavi edilebilmesidir.

Başlıca avantajları şunlardır:

• Damara yeni bir metal tabaka eklenmemesi

• Stent içi yeniden daralmada etkili bir seçenek olması

• Küçük damarların doğal yapısının korunabilmesi

• Damar çatallanma bölgelerinde ek stent ihtiyacını azaltabilmesi

• İleride gerekebilecek farklı tedaviler için damar yapısının korunması

• Bazı hastalarda ikili kan sulandırıcı tedavi süresinin daha kısa planlanabilmesi

Kan sulandırıcı tedavinin süresi yalnızca balon kullanılmasına göre belirlenmez. Hastanın kalp krizi geçirip geçirmediği, kanama riski, eşlik eden hastalıkları ve işlem sırasında stent gerekip gerekmediği birlikte değerlendirilir. İlaçlar hastanın kendi kararıyla kesilmemelidir.

İlaçlı Balon Tedavisi Riskli midir?

İlaçlı balon tedavisi, uygun hastalarda deneyimli girişimsel kardiyoloji ekipleri tarafından uygulanan etkili bir yöntemdir. Bununla birlikte her koroner girişimde olduğu gibi bazı riskler bulunur.

İşlem sırasında veya sonrasında görülebilecek sorunlar şunlardır:

• El bileği veya kasıkta kanama ve morarma

• Damar duvarında yırtılma

• Damarın balon sonrasında yeniden daralması

• Kan akımının azalması veya damarın kapanması

• Acil stent yerleştirilmesi gerekmesi

• Kalp ritmi bozukluğu

• Kontrast maddeye bağlı böbrek etkilenmesi

• Kalp krizi

• İlerleyen dönemde aynı bölgede yeniden daralma

Risk düzeyi damarın yapısına, darlığın yerine, daha önce yerleştirilmiş stent sayısına, hastanın böbrek fonksiyonlarına ve eşlik eden hastalıklarına göre değişir. İşlem öncesinde damar yapısının doğru değerlendirilmesi ve darlığın iyi hazırlanması tedavinin başarısını artırır.

İlaçlı Balon Tedavisi Sonrası Nelere Dikkat Edilir?

İlaçlı balon tedavisi sonrasında hasta kalp ritmi, tansiyon, göğüs ağrısı ve giriş yapılan damar açısından takip edilir. İşlem el bileğinden yapılmışsa bilekte, kasıktan yapılmışsa kasık bölgesinde kanama veya şişlik olup olmadığı kontrol edilir.

Taburculuk sonrasında verilen aspirin ve diğer kan sulandırıcı ilaçlar düzenli kullanılmalıdır. İlaç süresi hastanın klinik durumuna göre belirlenir. Balon tedavisinde stent bulunmaması, kan sulandırıcı ilaçların kendiliğinden bırakılabileceği anlamına gelmez.

Yeni başlayan veya giderek artan göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, bayılma, giriş yerinde durmayan kanama ya da hızla büyüyen şişlik gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Uzun dönem başarı için yalnızca darlığın açılması yeterli değildir. LDL kolesterolün düşürülmesi, tansiyon ve diyabetin kontrol edilmesi, sigaranın bırakılması ve kalp ilaçlarının düzenli kullanılması gerekir.

İlaçlı Balon Tedavisi Sonrası Damar Yeniden Daralır mı?

İlaçlı balon tedavisi yeniden daralma riskini azaltır ancak bu riski tamamen ortadan kaldırmaz. Özellikle stentin yeterince açılmadığı, birden fazla stent tabakasının bulunduğu veya damar çapının çok küçük olduğu hastalarda tekrar daralma görülebilir.

İşlem öncesinde yeniden daralmanın nedeninin bulunması tedavinin uzun dönem başarısı açısından önemlidir. Damar içi ultrason veya optik görüntüleme yöntemleri, stentin ve damar duvarının ayrıntılı olarak değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Her hastaya rutin olarak yeniden anjiyo yapılması gerekmez. Göğüs ağrısının tekrarlaması, efor kapasitesinin azalması veya kalp testlerinde yeni bir sorun saptanması halinde ileri inceleme planlanabilir.

Referanslar

1. Drug-Coated Balloons Versus Drug-Eluting Stents
2. Drug-eluting balloon