Kalp Yetmezliği Nedir?
Kalp yetmezliği, kalbin vücudun ihtiyacı olan kanı yeterince pompalayamamasıdır.
Bu ifade kalbin durduğu anlamına gelmez. Kalp çalışmaya devam eder, ancak kanı yeterli güçte ileri gönderemeyebilir. Bazı hastalarda sorun kalbin kasılma gücündedir. Bazılarında ise kalp yeterince gevşeyip dolamaz.
Kalp yetmezliği tek bir hastalık değildir. Kalp krizi, hipertansiyon, kapak hastalıkları, ritim bozuklukları ve kalp kası hastalıkları zamanla kalbi yorabilir. Sonuçta nefes darlığı, çabuk yorulma ve vücutta sıvı birikimi ortaya çıkabilir.
Kalp Yetmezliği Neden Olur?
Kalp yetmezliğinin en sık nedenlerinden biri koroner arter hastalığıdır. Kalbi besleyen damarlarda darlık veya tıkanıklık olduğunda kalp kası zarar görebilir. Özellikle geçirilmiş kalp krizi sonrası kalbin pompalama gücü azalabilir.
Uzun süre kontrolsüz seyreden hipertansiyon da kalbi yorar. Kalp, yüksek basınca karşı kan pompalamak zorunda kaldıkça kalınlaşabilir ve zamanla gevşeme özelliği bozulabilir. Kapak hastalıkları, ritim bozuklukları, kalp kası iltihabı ve bazı genetik hastalıklar da kalp yetmezliğine yol açabilir.
Kalp Yetmezliği Belirtileri Nelerdir?
En sık belirtiler nefes darlığı, çabuk yorulma ve bacaklarda şişliktir. Hasta başlangıçta yalnızca merdiven çıkarken zorlandığını fark eder. Daha sonra düz yolda yürümek veya ev işi yapmak bile yorucu hale gelebilir.
Gece yatınca nefes darlığı artabilir. Bazı hastalar rahat nefes almak için yastık sayısını artırır. Gece uykudan nefes nefese uyanmak, kalp yetmezliğinde önemli bir belirtidir.
Kalp Yetmezliği Neden Nefes Darlığı Yapar?
Kalp kanı yeterince ileri pompalayamadığında akciğer damarlarında basınç artabilir. Bu basınç akciğerlerde sıvı birikimine neden olur. Akciğerler hava alıp verme işini daha zor yapar.
Hasta bunu önce efor sırasında fark eder. Merdiven çıkarken, yokuş yürürken veya hızlı hareket ederken nefes yetmez. Hastalık ilerlediğinde dinlenirken bile nefes darlığı olabilir.
Kalp Yetmezliğinde Bacak Şişliği Neden Olur?
Kalp yetmezliğinde vücut sıvıyı tutmaya daha yatkın hale gelir. Kanın kalbe dönüşü zorlaştığında sıvı özellikle ayak bileklerinde ve bacaklarda birikebilir.
Şişlik genellikle günün ilerleyen saatlerinde daha belirgin olur. Çorap izi derinleşebilir. Parmakla bastırıldığında ciltte bir süre çukur kalabilir.
Kalp Yetmezliği Çarpıntı Yapar mı?
Evet, kalp yetmezliği olan hastalarda çarpıntı görülebilir. Kalp daha fazla çalışmaya çalıştığı için nabız hızlanabilir. Ayrıca ritim bozuklukları da kalp yetmezliğiyle birlikte sık görülebilir.
Özellikle atriyal fibrilasyon, kalp yetmezliği hastalarında önemli bir ritim bozukluğudur. Nabzın düzensizleşmesi nefes darlığını ve halsizliği artırabilir.
Kalp Yetmezliği Öksürük Yapar mı?
Kalp yetmezliğinde öksürük olabilir. Özellikle gece yatınca artan kuru öksürük veya hırıltı görülebilir. Bunun nedeni akciğerlerde sıvı birikmesidir.
Bazı hastalar bunu astım veya bronşit sanabilir. Ancak öksürüğe nefes darlığı, bacak şişliği veya yatınca kötüleşme eşlik ediyorsa kalp açısından değerlendirme gerekir.
Kalp Yetmezliği Tehlikeli midir?
Kalp yetmezliği ciddi bir hastalıktır, ancak uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Tedavi edilmediğinde hastaneye yatışlara, ritim bozukluklarına ve yaşam kalitesinde belirgin düşüşe neden olabilir.
Erken tanı burada çok önemlidir. Nefes darlığı yalnızca yaşa veya kilo fazlalığına bağlanmamalıdır. Özellikle giderek artan efor kaybı varsa kalp değerlendirmesi yapılmalıdır.
Kalp Yetmezliği Çeşitleri Nelerdir?
Kalp yetmezliği, kalbin pompalama gücüne göre farklı gruplara ayrılabilir. Bazı hastalarda kalbin kasılma gücü azalmıştır. Bu durumda ejeksiyon fraksiyonu düşük kalp yetmezliği söz konusudur.
Bazı hastalarda ise kalbin kasılma gücü korunmuştur, fakat kalp yeterince gevşeyemez. Bu durumda dolum sorunu ön plandadır. Özellikle ileri yaş, hipertansiyon, diyabet ve fazla kilo bu tabloyla ilişkili olabilir.
Ejeksiyon Fraksiyonu Nedir?
Ejeksiyon fraksiyonu, kalbin her kasılmada içindeki kanın ne kadarını dışarı pompaladığını gösteren bir ölçümdür. Kısaca EF olarak yazılır.
Ekokardiyografi sırasında hesaplanır. EF değeri, kalp yetmezliğinin tipini ve tedavi planını belirlemede önemlidir. Ancak hastanın durumu yalnızca EF sayısına göre değerlendirilmez.
Kalp Yetmezliği Tanısı Nasıl Konur?
Tanı için hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve test sonuçları birlikte değerlendirilir. Nefes darlığı, bacak şişliği, çabuk yorulma ve gece nefes darlığı özellikle sorgulanır.
Ekokardiyografi tanıda temel incelemelerden biridir. Kalbin pompalama gücünü, kapakları ve kalp boşluklarını gösterir. Kan testleri, akciğer grafisi, EKG ve gerekirse ileri görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir.
BNP veya NT-proBNP Testi Nedir?
BNP ve NT-proBNP, kalp zorlandığında kanda yükselen değerlerdir. Nefes darlığının kalpten kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamaya yardımcı olabilir.
Bu testler tek başına tanı koydurmaz. Böbrek hastalığı, yaş ve başka durumlar da sonucu etkileyebilir. Bu nedenle kan sonucu muayene ve ekokardiyografi ile birlikte değerlendirilir.
Kalp Yetmezliği Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavinin amacı nefes darlığını azaltmak, sıvı birikimini kontrol etmek ve kalbin daha fazla bozulmasını önlemektir. Tedavi, kalp yetmezliğinin tipine ve nedenine göre planlanır.
İlaç tedavisi temel yaklaşımdır. Bazı hastalarda damar hastalığı, kapak hastalığı veya ritim bozukluğu gibi altta yatan nedenin ayrıca tedavi edilmesi gerekir.
Kalp Yetmezliğinde Hangi İlaçlar Kullanılır?
Kalp yetmezliğinde idrar söktürücüler, vücuttaki fazla sıvının atılmasına yardımcı olur. Bu ilaçlar nefes darlığını ve bacak şişliğini azaltabilir.
Kalbin yükünü azaltan, kalp kasını koruyan ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatan farklı ilaç grupları da kullanılır. Bazı hastalarda beta blokerler, mineralokortikoid reseptör antagonistleri, SGLT2 inhibitörleri veya sakubitril/valsartan gibi ilaçlar tedaviye eklenebilir. Tedavi seçimi hastanın tansiyonuna, böbrek fonksiyonuna ve kalp yetmezliği tipine göre yapılır.
Kalp Yetmezliğinde Cihaz Tedavisi Gerekir mi?
Bazı hastalarda ilaç tedavisine ek olarak kalp pili veya şok cihazı gerekebilir. Özellikle kalbin elektriksel iletimi bozulmuşsa ve kalp kasılmaları uyumsuzsa özel kalp pili tedavisi yararlı olabilir.
Ani ritim bozukluğu riski yüksek olan bazı hastalarda ICD adı verilen şok cihazı düşünülebilir. Bu karar EF değeri, ritim öyküsü ve hastanın genel durumu değerlendirilerek verilir.
Kalp Yetmezliği Tamamen Düzelir mi?
Kalp yetmezliğinin seyri nedenine bağlıdır. Bazı hastalarda altta yatan sorun tedavi edildiğinde kalp fonksiyonları belirgin düzelebilir. Örneğin bazı ritim bozuklukları veya kapak hastalıkları tedavi edilince kalp toparlayabilir.
Bazı hastalarda ise kalp yetmezliği uzun süreli takip gerektirir. Amaç hastalığı kontrol altında tutmak, atakları azaltmak ve günlük yaşam kalitesini korumaktır. Tedavi bırakıldığında şikâyetler yeniden artabilir.
Kalp Yetmezliği Atağı Nedir?
Kalp yetmezliği atağı, nefes darlığı ve sıvı birikiminin kısa sürede artmasıdır. Hasta birkaç gün içinde kilo aldığını, bacaklarının şiştiğini ve daha çabuk yorulduğunu fark edebilir.
Gece nefes darlığı, düz yatamama ve hızlı kötüleşme önemlidir. Bu durumda ilaç düzenlemesi veya hastane tedavisi gerekebilir.
Kalp Yetmezliğinde Ne Zaman Acile Başvurulmalıdır?
Dinlenirken nefes darlığı varsa acil değerlendirme gerekir. Dudaklarda morarma, göğüs ağrısı, bayılma veya bilinç bulanıklığı varsa 112 aranmalıdır.
Birkaç gün içinde hızlı kilo artışı, belirgin bacak şişliği ve gece nefes darlığı da önemlidir. Bu belirtiler vücutta sıvı birikiminin arttığını gösterebilir.
Kalp Yetmezliği Olanlar Ne Kadar Su İçmelidir?
Sıvı alımı her hasta için aynı değildir. Hafif ve dengeli hastalarda aşırı sıvı kısıtlaması gerekmeyebilir. Ancak sık sıvı biriken veya ileri kalp yetmezliği olan hastalarda günlük sıvı miktarı sınırlandırılabilir.
Bu karar hastanın kilosuna, böbrek fonksiyonuna, sodyum değerine ve kullandığı ilaçlara göre verilir. Bu nedenle su miktarı kişiye özel belirlenmelidir.
Kalp Yetmezliğinde Tuz Tüketimi Nasıl Olmalıdır?
Fazla tuz vücutta sıvı tutulmasını artırabilir. Bu da nefes darlığını ve bacak şişliğini kötüleştirebilir.
Sadece sofraya eklenen tuz değil, hazır gıdalardaki gizli tuz da önemlidir. Turşu, salamura ürünler, işlenmiş etler, paketli atıştırmalıklar ve hazır çorbalar dikkatli tüketilmelidir.
Kalp Yetmezliği Hastaları Egzersiz Yapabilir mi?
Durumu dengeli olan kalp yetmezliği hastaları çoğu zaman düzenli ve kontrollü egzersiz yapabilir. Yürüyüş gibi orta düzey aktiviteler dayanıklılığı artırabilir.
Ancak egzersiz sırasında göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılma olursa hareket bırakılmalıdır. Yeni tanı alan veya yakın zamanda hastaneye yatmış hastalar egzersize doktor önerisiyle başlamalıdır.
Kalp Yetmezliği Olanlar Nelere Dikkat Etmelidir?
Hastalar günlük kilolarını takip etmelidir. Kısa sürede birkaç kilo artışı vücutta sıvı biriktiğini gösterebilir. Ayakkabının sıkması, çorap izinin artması veya gece nefes darlığı önemli uyarılardır.
İlaçlar düzenli kullanılmalıdır. İyi hissedilen dönemde ilaçları bırakmak kalp yetmezliğini yeniden kötüleştirebilir. Kontroller aksatılmamalı ve yeni şikayetler erken bildirilmelidir.
Referans:
