BT Koroner Anjiyografi (Sanal Anjiyo) Nedir?
BT koroner anjiyografi, kalbi besleyen koroner damarların bilgisayarlı tomografiyle görüntülenmesini sağlayan girişimsel olmayan bir tanı yöntemidir. Halk arasında sanal anjiyo olarak da bilinen incelemede kol damarından kontrast madde verilir ve kalp damarlarının ayrıntılı görüntüleri oluşturulur.
Bu yöntemle koroner damarların duvarındaki plaklar, damar darlıkları ve tıkanıklık şüphesi değerlendirilebilir. Kasık veya el bileği atardamarından kalbe kateter ilerletilmediği için klasik koroner anjiyografiden farklıdır.
BT Koroner Anjiyografi Neden Yapılır?
BT anjiyografi, göğüs ağrısı veya nefes darlığı gibi şikayetlerin kalp damar hastalığıyla ilişkili olup olmadığını araştırmak amacıyla yapılabilir. Özellikle kalp damar hastalığı olasılığı düşük veya orta düzeyde bulunan kişilerde koroner damarların doğrudan görüntülenmesini sağlar.
Sanal anjiyo şu durumlarda istenebilir:
Efor sırasında ortaya çıkan göğüs ağrısı
Göğüste baskı veya sıkışma hissi
Kalp damar hastalığı şüphesi
Efor testi sonucunun şüpheli veya yetersiz olması
Kalp damarlarının doğuştan farklı bir yapıda olduğunun düşünülmesi
Koroner damarların seyri ve başlangıç noktalarının değerlendirilmesi
Bazı kalp ameliyatları veya girişimleri öncesinde damar yapısının incelenmesi
Daha önce yapılan testlerle şikayetlerin nedeninin açıklanamaması
Güncel yaklaşımda BT koroner anjiyografi, kalp damar hastalığından şüphelenilen uygun hastalarda ilk tanı testlerinden biri olarak kullanılabilir. Test seçimi hastanın yaşı, şikayetleri, kalp damar hastalığı riski ve mevcut EKG bulgularına göre yapılır.
BT Koroner Anjiyografi Hangi Hastalıkları Gösterir?
BT koroner anjiyografi, koroner damarların içini ve damar duvarını birlikte değerlendirebilir. Damar sertliğine bağlı kireçli veya kireçsiz plaklar, bu plakların damarda oluşturduğu daralma ve bazı damarların tamamen tıkalı olup olmadığı görülebilir.
İnceleme sırasında şu bulgular değerlendirilebilir:
Koroner damarlarda plak bulunup bulunmadığı
Damar darlığının yeri ve yaygınlığı
Birden fazla damarda hastalık bulunması
Koroner damarın tamamen tıkalı olma ihtimali
Koroner damarların doğuştan farklı çıkış veya seyir göstermesi
Daha önce yapılan bypass damarlarının açıklığı
Seçilmiş hastalarda büyük çaplı stentlerin durumu
Aort damarı ve kalbin çevresindeki bazı yapılar
Damarların tamamen normal görülmesi, önemli koroner arter hastalığı olasılığını büyük ölçüde azaltır. Plak saptanması ise darlık ileri olmasa bile damar sertliği sürecinin başladığını gösterebilir ve koruyucu tedavilerin planlanmasına yardımcı olabilir.
BT Koroner Anjiyografi Nasıl Yapılır?
BT koroner anjiografi sırasında hasta tomografi cihazının hareketli masasına yatırılır. Göğüs bölgesine kalp ritmini takip eden elektrotlar yerleştirilir ve kol damarına bir damar yolu açılır.
Koroner damarların net görüntülenebilmesi için damar yolundan iyot içeren kontrast madde verilir. Kontrast madde verildiğinde vücutta kısa süreli sıcaklık hissi veya ağızda metalik tat oluşabilir. Bu his çoğunlukla birkaç saniye içinde geçer.
Çekim sırasında hastadan kısa bir süre nefesini tutması istenir. Kalbin hareketine uygun zamanda görüntüler alınır ve bilgisayar yardımıyla koroner damarların iki ve üç boyutlu görüntüleri oluşturulur. Görüntülerin kaydedildiği bölüm oldukça kısa sürse de hazırlıklarla birlikte merkezde geçirilen süre daha uzun olabilir.
BT Anjiyo Öncesi Hazırlık Nasıl Olmalıdır?
BT koroner anjiyografi öncesinde hastaya belirli bir süre yemek yememesi söylenebilir. Su içme ve düzenli ilaçların kullanımıyla ilgili öneriler işlemin yapılacağı merkez tarafından bildirilir.
Kalp hızının hızlı olması görüntü kalitesini azaltabilir. Bu nedenle bazı hastalara çekimden önce kalp hızını düşüren ilaç verilebilir. Koroner damarları genişleterek daha net görülmesini sağlamak amacıyla dil altı ilaç da kullanılabilir.
İnceleme öncesinde şu bilgiler sağlık ekibine bildirilmelidir:
Kontrast madde veya iyot içeren ilaçlara karşı daha önce gelişen reaksiyon
Böbrek hastalığı
Gebelik veya gebelik ihtimali
Astım
Tiroid hastalığı
Düzenli kullanılan ilaçlar
Diyabet tedavisi
Kalp hızının çok yavaş olması
Ciddi tansiyon düşüklüğü
Çekimden önce kahve, çay, enerji içeceği ve sigara gibi kalp hızını artırabilecek ürünlerin kullanılmaması istenebilir. İlaçlar hastanın kendi kararıyla kesilmemelidir.
BT Anjiyo Sonucu Nasıl Değerlendirilir?
BT koroner anjiyografi sonucunda koroner damarlarda plak bulunup bulunmadığı ve varsa damarı ne ölçüde daralttığı değerlendirilir. Sonuçlar genel olarak normal damarlar, damarı belirgin daraltmayan plaklar ve önemli darlık şüphesi şeklinde yorumlanabilir.
Damar duvarında plak bulunması ancak kan akımını belirgin şekilde engelleyen bir darlık görülmemesi, damar sertliğinin erken veya orta aşamada olduğunu gösterebilir. Bu durumda kolesterol, tansiyon, diyabet, sigara kullanımı ve diğer kalp damar riskleri değerlendirilir.
Orta veya ileri derecede darlık şüphesi varsa darlığın kalp kasına ulaşan kanı etkileyip etkilemediğini belirlemek için stres testi, stres ekokardiyografi veya farklı bir görüntüleme yöntemi gerekebilir. Darlığın ileri olduğu düşünülen ve girişim gerektirme ihtimali bulunan hastalarda klasik koroner anjiyografi planlanabilir.
BT Anjiyo ile Kalsiyum Skoru Aynı mıdır?
BT koroner anjiyografi ile koroner kalsiyum skoru farklı incelemelerdir. Kalsiyum skorunda genellikle kontrast madde kullanılmaz ve koroner damarlardaki kireçlenme miktarı ölçülür. Bu test daha çok henüz belirti yaşamayan bazı kişilerde gelecekteki kalp damar riskinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
Sanal anjiyoda ise kontrast madde kullanılarak damarların içi, plakların yapısı ve darlık derecesi değerlendirilir. Kalsiyum skorunun yüksek olması damar sertliğini gösterir ancak tek başına hangi damarda ne kadar darlık bulunduğunu açıklamayabilir.
BT Koroner Anjiyografi ile Klasik Anjiyo Arasındaki Fark Nedir?
BT koroner anjiyografi tanı amacıyla yapılan girişimsel olmayan bir görüntüleme yöntemidir. Klasik koroner anjiyografide ise el bileği veya kasık atardamarından kateter ilerletilerek doğrudan kalp damarlarına ulaşılır.
Sanal anjiyo sırasında damarda darlık saptansa bile aynı anda balon veya stent tedavisi yapılamaz. İleri darlık görülmesi halinde tedavi için daha sonra klasik anjiyografi gerekebilir.
Klasik anjiyografinin önemli avantajı, gerekli olduğunda tanı ile stent tedavisinin aynı işlemde uygulanabilmesidir. BT koroner anjiyografi ise damarların kateter kullanılmadan değerlendirilmesini ve gereksiz girişimsel anjiyoların azaltılmasını sağlayabilir.
Sanal Anjiyo Kimlere Uygun Olmayabilir?
Sanal anjiyo her hasta için en uygun test olmayabilir. Kalp ritminin çok düzensiz veya hızlı olması görüntülerin netliğini azaltabilir. İleri damar kireçlenmesi bulunan kişilerde plakların oluşturduğu gölgelenme nedeniyle darlığın derecesi olduğundan fazla görünebilir.
Aşağıdaki durumlarda farklı bir inceleme tercih edilebilir:
Devam eden kalp krizi veya yüksek riskli göğüs ağrısı
Çok hızlı ya da düzensiz kalp ritmi
İleri böbrek yetmezliği
Kontrast maddeye karşı ciddi reaksiyon öyküsü
Çok yoğun koroner damar kireçlenmesi
Küçük çaplı çok sayıda stentin değerlendirilmesi
Görüntü kalitesini önemli ölçüde azaltabilecek hareket veya nefes tutma güçlüğü
Darlık saptandığında doğrudan stent uygulanması beklenen durumlar
Akut kalp krizi şüphesinde sanal anjiyo randevusu beklenmez. Göğüs ağrısı, soğuk terleme, nefes darlığı veya genel durumda ani bozulma varsa acil değerlendirme yapılmalıdır.
BT Koroner Anjiyografi Riskli midir?
BT koroner anjiyografi sırasında X ışını ve iyot içeren kontrast madde kullanılır. Günümüzde çekim teknikleri hastanın ihtiyacına göre düzenlenerek mümkün olan en düşük radyasyon dozu hedeflenir.
Kontrast madde bazı kişilerde kaşıntı, döküntü veya daha ciddi alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Böbrek fonksiyonu bozuk hastalarda kontrast madde kullanımı ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle işlem öncesinde böbrek testleri istenebilir.
Testin sağlayacağı tanısal yarar ile radyasyon ve kontrast maddeye bağlı riskler birlikte değerlendirilir. Gereksiz tekrar çekimlerden kaçınılması ve incelemenin uygun hastaya yapılması önemlidir.
BT Koroner Anjiyografi Sonrası Nelere Dikkat Edilir?
BT koroner anjiyografi sonrasında çoğu hasta günlük yaşamına dönebilir. Kalp hızını düşüren ilaç verilmişse kısa süreli baş dönmesi veya halsizlik görülebilir. Bu durumda hasta bir süre gözlem altında tutulabilir.
Kontrast maddenin vücuttan atılmasına yardımcı olmak için, sıvı kısıtlaması gerektiren bir kalp veya böbrek hastalığı yoksa yeterli su içilmesi önerilebilir.
İşlem sonrasında nefes darlığı, yüzde veya boğazda şişme, yaygın kaşıntı ya da belirgin baş dönmesi gelişirse sağlık ekibine haber verilmelidir. Sonuçların yalnızca rapordaki darlık yüzdesine göre değil, şikayetler ve diğer kalp testleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
